Polityka energetyczna UE Jak będzie wyglądać zielona transformacja?

Neutralność klimatyczna Unii Europejskiej (UE)

Zgodnie z przyjętą strategią rozwoju, UE stawia przed sobą pięć podstawowych celów w polityce energetycznej: 

• dywersyfikacja źródeł energii i solidarność między państwami członkowskimi;
• pełna integracja rynku energii;
• poprawa efektywności energetycznej i zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych; 
• dekarbonizacja gospodarki;
• intensywne promowanie badań i innowacji w sektorach niskoemisyjnych.

Zakłada się, że realizacja polityki energetycznej może zmniejszyć nie tylko emisję CO2, ale także roczny rachunek UE za import energii w wysokości 330 miliardów euro. Parlament Europejski aktualizuje cele wyznaczające skuteczność wdrażanej polityki energetycznej. W lipcu 2023 r. założono zbiorową redukcję zużycia energii o co najmniej 11,7% do 2030 r. Oszczędność energii w krajach UE powinna zacząć się od 1,3% rocznie do końca 2025 r., stopniowo osiągając poziom 1,9% do końca 2030 roku. Założono również zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii (OZE) w końcowym zużyciu energii do około 42,5-45%.

Początek polityce energetycznej Unii Europejskiej dał w roku 2019 pakiet inicjatyw politycznych, których realizacja prowadzić ma do transformacji ekologicznej, a w jej konsekwencji – do neutralności klimatycznej planowanej do osiągnięcia w roku 2050. 

Neutralność klimatyczna polega na osiągnięciu zerowej netto emisji gazów cieplarnianych do atmosfery. Zakłada się, że ilość emitowanych gazów powinna zostać zrównoważona przez ich usuwanie z atmosfery. Realizacja założeń możliwa jest poprzez zmniejszanie emisji i zwiększanie pochłaniania dwutlenku węgla przez naturalne ekosystemy (np. lasy) oraz wykorzystywane technologie. 

Osiągnięcie zerowego bilansu emisji netto wymaga kompleksowej i intensywnej transformacji obecnego modelu gospodarczego. Polityka klimatyczna UE obejmuje więc wszystkie sektory gospodarki. Podstawowe metody realizacji polityki to:

• rozwój energetyki odnawialnej;
• poprawa efektywności energetycznej we wszystkich sektorach;
• usuwanie większej ilości dwutlenku węgla;
• reforma handlu emisjami i zwiększanie jego zasięgu;
• rozwój ekologicznego transportu;
• wspieranie społeczeństwa w przechodzeniu na ekologiczną gospodarkę.

Zielony ład

nia Europejska dąży do osiągnięcia neutralności klimatycznej realizując strategię Europejskiego Zielonego Ładu (EZŁ). Jest to strategia wzrostu mająca na celu przekształcenie UE w sprawiedliwe i dobrze prosperujące społeczeństwo żyjące w nowoczesnej, zasobooszczędnej i konkurencyjnej gospodarce. Zakłada się, że po realizacji celów strategii wzrost gospodarczy będzie oddzielony od wykorzystywania zasobów naturalnych, pozwoli to na przywrócenie równowagi ekosystemów.

Cele Europejskiego Zielonego Ładu

• Neutralność klimatyczna do 2050 r.
• Gospodarka o obiegu zamkniętym – model gospodarki, w której produkty są ponownie wykorzystywane, naprawiane oraz poddawane recyklingowi aby chronić dostępne zasoby i redukować produkcję odpadów.
• Czysty przemysł – przemysł będzie zrównoważony i energooszczędny, konkurencyjny na światowym rynku.
• Zdrowe środowisko – przyroda zostanie odbudowana a jej zanieczyszczenia zostaną wyeliminowane.
• Zrównoważone rolnictwo – przyjęte zostaną bardziej ekologiczne praktyki rolnicze, chroniące środowisko i pozwalające oferować konsumentom zdrową i konkurencyjną cenowo żywość.
• Sprawiedliwość i równość klimatyczna – transformacja będzie sprawiedliwa i niewykluczająca, a obywatele najbardziej nią dotknięci uzyskają niezbędne wsparcie. 

Założenia EZŁ znalazły odzwierciedlenie w szeregu strategii sektorowych i kolejno w licznych projektach aktów prawnych regulujących różne sfery życia i gospodarki w UE.

„Gotowi na 55” – ekologiczne życie w UE

Uszczegółowienie polityki klimatycznej znajduje się między innymi w Pakiecie „Gotowi na 55”. Jest to zestaw przepisów mających zmniejszyć emisje gazów cieplarnianych w UE do 2030 r. o co najmniej 55% oraz wytyczyć ścieżkę by do 2050 r. osiągnąć neutralność klimatyczną. 

Przejście na bardziej ekologiczny styl życia jest kluczowe dla rozwiązania kryzysu klimatycznego i zmniejszenia zależności od paliw kopalnych, zwłaszcza pochodzących z Rosji. Nowe przepisy zapewne wpłyną na nasz styl życia, pracy i podróżowania. Zaplanowano, że życie w UE w roku 2030 to:

• Domy zasilane czystą energią – co najmniej 42,5% energii pochodziło będzie z OZE od energii słonecznej i wiatrowej po energię wodną i geotermalną. 
• Samochody mniej zanieczyszczające środowisko - emisja z nowych samochodów osobowych i dostawczych spadnie średnio o połowę w porównaniu z emisjami z 2021 r. Pięć lat później nowe samochody osobowe i dostawcze wprowadzane na rynek UE będą musiały wykazywać bezemisyjność.
• Efektywne energetycznie budynki - wszystkie nowe budynki będą zeroemisyjne, a świadectwa charakterystyki energetycznej dla takich budynków będą obowiązkowe. Nowe budynki mieszkalne będą musiały być wyposażone w instalacje solarne, będzie więcej punktów ładowania i miejsc parkingowych dla rowerów oraz samochodów elektrycznych. Do 2050 r. wszystkie budynki w UE będą zeroemisyjne po odpowiednich renowacjach.
• Ekologiczne materiały budowlane – produkcja żelaza i stali, cementu, nawozów, aluminium, wodoru i prądu ograniczy emisję i koszty dla środowiska. UE przewiduje zachęty finansowe dla wskazanych gałęzi przemysłu do ograniczenia emisji.
• Sprzęty gospodarstwa domowego zużywające mniej energii.
• Latanie samolotem generujące mniejszy ślad węglowy - dostawcy paliwa lotniczego są zobowiązani do zwiększania udziału paliw zrównoważonych (np. zaawansowane biopaliwa) w swojej ofercie.
• Transport morski jest bardziej przyjazny dla klimatu – m.in. dzięki stosowaniu zrównoważonych paliw.
• Natura pomagająca człowiekowi – drzewa i inne rośliny działają jak naturalne pochłaniacze CO2. Stopniowe zwiększanie naturalnych pochłaniaczy realizuje cel zwiększenia pochłaniania netto o 25% w porównaniu z poziomem pochłaniania osiągniętym w całej UE w 2019 r. 

Cena za klimat

Obowiązujący długoterminowy budżet UE przewiduje przeznaczenie 30% całości unijnego finansowania na realizację polityki klimatycznej, co stanowi niemal 550 miliardów euro. Dodatkowe fundusze, takie jak Fundusz Innowacji i Fundusz Modernizacji czy Społeczny Fundusz Klimatyczny również wspierać będą osiągnięcie neutralności klimatycznej. Finansowanie nie tylko wspiera nowe projekty, ale także zapewnia wsparcie finansowe obywatelom i firmom ponoszącym koszty transformacji.